وظایف و مسئولیت های پدر در تربیت فرزند

لقمان فرزندش را به مهمترین مسائل اعتقادی، یعنی توحید موعظه میکند، زیرا اساس تربیت و رستگاری هر فرد به اعتقاد او به یکتاپرستی و اخلاص در عمل است. یعنی اینکه جهان از یک مشیت حکیمانه به وجود آمده و اساس آن خیر و رحمت و رسانیدن موجودات به کمال درخور آنهاست .محور این جهانبینی توحید ذات مقدس الهی است که جهان از او آغاز و به او پایان مییابد. در این هنگام امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) از جایی که مخفی شده بود، خارج شد و فرزند خود را بوسید و بهدلیل فهم بالای وی، او را مورد تشویق قرار داد. ولی استعدادها و قابلیتهای مخصوصی نیز در انسان نهفته است که در هیچ حیوانی وجود ندارد، این قابلیتها میتواند آدمی را در مدارج ایمانی و مراحل اخلاقی به اوج اعلای انسانیت برساند و او را از هر پلیدی و ناپاکی محفوظ نگاه دارد و در مجاری علمی و درک نوامیس خلقتِ حاکم بر جهان طبیعت سازد و کلیه نیروهای ارضی و موالید زمین را مطیع و فرمانبردار او قرار دهد و به اجرام سماوی دستیازی کند و آنها را نیز مسخّر نماید. قسمت عمدهای از آشفتگیهای فکری و عصبی اطفال، مولود رفتار خشونتباری است که برای سرزنش آنها اِعمال گردیده است و این بیماری عصبی اغلب تا آخر عمر هم، دست از سر انسان بر نخواهد داشت.

برای این منظور لازم است کودک و جوان را با تعالیم زنده و مخصوصاً تعالیم اجتماعی اسلام آشنا کنیم. لازم است موعظه با گفتار نیک و دور از خشونت و تندی و تحقیر انجام شود و با اظهار محبت همراه باشد، در قرآن آمده است: ای رسول ما، مردم را به حکمت و برهان و موعظه نیکو، به راه خدا دعوت کن و با بهترین طریق با اهل جدل مناظره کن. و بعد از ذکر برخی نعمتهای دیگر میفرماید: حال که چنین است یتیم را تحقیر مکن. از این آیه استفاده میشود، موعظه و اندرز در صورتی مؤثر میباشد که خالی از هرگونه خشونت، برتریجویی، تحقیر، تحریک حس لجاجت و مانند آن باشد، چه بسیارند اندرزهایی که اثر معکوس میگذارند، مثل اینکه در حضور دیگران و توام با تحقیر انجام شود و یا از آن برتریجویی گوینده استشمام گردد. یکی از بزرگترین روانشناسان عصر حاضر «دکتر ماگدوگان» میگوید: تقریباً تمام اطفال بدون استثنا بیش از تنبیه و خشونت، به تشویق و برانگیختن حس اعتماد به نفس احتیاج دارند، چه بسیاری از اطفال بر اثر فقدان مشوّق و محرّک، از استعداد خلاّق خود بیخبر ماندهاند و فقط یک تذکّر کوچک قادر به ظاهر کردن آن گشته است.

مسلماً دوّمی، زیرا اوّلی چیزی از روحش گرفته شده و فقط به شکمش توجّه شده، ولی دوّمی چیزی از روحش کم نشده، شکمش هم سیر گشته، فقط از اوّلی کمتر خورده است، بهعلاوه در مورد دوّمی نیازهای مادری و پدری یک مرد و زن که مربوط به روح ایشان است، ارضا شده و در مورد اوّلی چنین نیست». با توجه به ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی در صورت حیات پدر، نفقه اولاد به عهده پدر است و در نبود پدر یا عدم استطاعت مالی پدر به عهده پدربزرگ (و اجداد پدری اولاد) میباشد. » امام صادق (علیهالسّلام) کودک خود را به سینه چسبانید و مورد ملاطفت و تشویق قرار داد و فرمود: پسرم، پدر و مادرم فدای تو باد، ای کسی که اسرار الهی در تو به ودیعه گذارده شده است. ۱. پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) فرموده است: کسی که یتیمی را در خانواده خود نگهداری کند و از هرجهت در پرورش او بکوشد تا دوران کودکیاش سپری گردد و از او سرپرستی نماید تا بینیاز شود، با این عمل، خداوند بهشت را بر او واجب میکند. ۴. رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) مرد عربی را دید که در نماز خود دعا میخواند و مضامین بسیار عالی و پرمعنایی را به پیشگاه الهی عرضه میکند، سخنان عمیق و پر مغز آن مرد که حاکی از مراتب معرفت و کمال ایمانش بود در پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) تاثیر گذاشت.

هر کودک و بزرگسالی انتظار دارد در مقابل موفقیتی که بدست میآورد، مورد تحسین و تمجید قرار گیرد و از اینکار بسیار مسرور و خشنود میگردد. مطابق ماده ی 42 قانون حمایت خانواده، کودک را نمی توان بدون رضایت مادر، ولی، قیم یا کسی که حضانت او را بر عهده دارد از محل اقامت مقرر بین طرفین یا محل اقامت قبل از وقوع طلاق به جایی دیگر فرستاد. و نیز دیگر روایاتی که در اینباره وارد شده است. برخی دیگر آنرا به وصیت به تقوا و ترغیب و تشویق به اطاعت از خدا و دوری از معصیت، معنی نمودهاند. خداوند در قرآن کسانی که عملشان منطبق با گفتارشان نیست را مذمّت نموده و میفرماید: ای کسانی که ایمان آوردهاید، چرا چیزی به زبان میگویید و در مقام عمل خلاف آنرا انجام میدهید. امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) میفرماید: از کسانی مباش که بسیار دیگران را موعظه میکند، ولی خود به گفتارش عمل نمینماید. این كار بسیار خوبی بود كه انجام دادی» مفهوم و اهمیت بسیار زیادی برایم داشت. اهمیت اقتصاد در زندگی و سرنوشت آدمی ضروری است و چه مناسب است که پدر از همان کودکی به پایه گذاری و ایجاد شوق در این زمینه در کودک بپردازد.

دیدگاهتان را بنویسید